Z A G Ó R Z A N I E - W "SZTAFECIE POKOLEŃ"...
Z A P R A S Z A M ... */
W PÓŁNOCNE G O R C E
I ZACHODNI BESKID WYSPOWY ...
D O ...
M S Z A N Y D O L N E J I O K O L I C ...
DO PIĘKNEJ ... GÓRSKIEJ ... ZIELONEJ ...
- K R A I N Y Z A G Ó R Z A N -
- POLSKICH GÓRALI KARPACKICH -
-------------------------------------------------
D O
"Z A G Ó R Z A"
- R E G I O N U M S Z A N A -
(ZAGÓRZAŃSKIEGO) -
GÓRSKIEGO REGIONU M A Ł O P O L S K I
*/ Autor tej strony jest z pochodzenia Góralem-ZAGÓRZANINEM - rodem z MSZANY DOLNEJ... (dziadek, pradziadek i dalsi przodkowie - ze strony matki - byli zagórzańskimi gazdami gospodarującymi od pokoleń na starym mszańskim osiedlu „WÓJTY”, a dziadek i pradziadek - ze strony ojca - byli także od pokoleń zagórzańskimi majstrami ciesielskimi zamieszkałymi na mszańskim „ZARABIU”...).
 
MATKA-Wiktoria (1903-1960) - prowadziła gospodarstwo domowe...
OJCIEC-Stanisław (1901-1976)- Syn zagórzańskiego cieśli, był urzędnikiem pocztowym - poczmistrzem...
Autor był uczniem i jest wychowankiem m.in. Juliana TOLIŃSKIEGO - znakomitego mszańskiego pedagoga, harcmistrza i... pierwszego organizatora harcerstwa i turystyki górskiej w Regionie Mszana (Zagórzańskim)...
 - był też uczniem i jest wychowankiem wybitnego mszańskiego pedagoga i etnografa ZAGÓRZAN
- dr Sebastiana FLIZAKA ... z pochodzenia również ZAGÓRZANINA - rodem z PODOBINA... miejscowości zagórzańskiej graniczącej z MSZANĄ DOLNĄ i położonej blisko PORĘBY WIELKIEJ, skąd też pochodził Jego znakomity starszy Rodak - pisarz i poeta "MŁODEJ POLSKI", Piewca GORCÓW i Górali-ZAGÓRZAN - Władysław ORKAN ...
Zobacz też:
http://www.facebook.com/profile.php?id=100002124949043&v=info
Etnografowie: - http://www.maciejczak.rmt.pl/p6.html
Biografie XX w. - http://www.maciejczak.rmt.pl/p7.html
Zbiory regionalne Miejskiej Biblioteki w Mszanie Dolnej: http://www.biblioteka.mszana-dolna.pl/ksieg_region.htm
W KRAINIE ZAGÓRZAN ...
 Wincenty POL - w wydanej w roku 1851 pionierskiej pracy pt. Rzut oka na północne stoki Karpat i przyległe im krainy (w części V tej publikacji pt. Etnografia północnych stoków Karpat ) - użył po raz pierwszy nazwy ZAGÓRZANIE i tak oto opisał tę grupę Polskich Górali Karpackich:
"8)ZAGÓRZANIE
Wierzchowinę górnej Raby osiedli Zagórzanie. Siedziby ich leżą w głębokiej kotlinie pomiędzy północnymi stokami Polskiego Beskidu. Stąd też czy się zbliżamy do ich posad od Tatrów i Nowotarskiej doliny, czy od równin Wisły i Polskiego Beskidu zawsze legły ich osady za górą, przeto bywają Zagórzanami nazywani. Od Górali Nowotarskich stanowią Zagórzanie przechód do Babigórców, a wyłom Raby ponad górą Łubnią i górą Lubogoszczem położony zamyka ich siedziby za biegiem Raby na północy. Na południu tedy odgranicza ich siedziby pasmo Gorca, od wschodu wielkie lesiste działy Niedźwiedzia, które się od Gorca przeciągnęły do góry Mogielnicy i źródłowisk rzeki Łososiny, a od zachodu odgranicza je płytki łęg poprzeczny oddzielający obszar górnej Raby od obszaru Skawy."
* * *
 Józef DUŻYK - znany krakowski biograf Władysława ORKANA
(i... Włodzimierza TETMAJERA...) - we wstępie do swojej obszernej i ciekawej publikacji: "WŁADYSŁAW ORKAN - Biografia" (1980 r.) - m.in. napisał:
„…Kiedyś cały gorczański teren (...także "Ziemię Zagórzańską"…przyp. aut.) spowijała ogromna puszcza, a przez lasy i góry wiodły szlaki handlowe. Średniowieczne dokumenty z połowy XIII wieku podają, że okolice, o których mowa, były już wówczas zamieszkane. Ziemie te od 1254 roku należały do cystersów, jednakże spory mnichów z królem spowodowały, że pozbawiono ich gorczańskich i podhalańskich włości, stanowiących odtąd tzw. "dzierżawę nowotarską", przechodzącą później z rąk do rąk. …”
* * *
Region MSZANA...
Dzisiejszy obszar zamieszkiwania ZAGÓRZAN nazywany jest potocznie REGIONEM MSZANA - od nazwy miasta i gminy MSZANA DOLNA – centralnego ośrodka administracyjnego i kulturalnego ZAGÓRZAN - lub też REGIONEM ZAGÓRZAŃSKIM – właśnie od nazwy grupy etnicznej zamieszkującej ten obszar i jest oczywiście jednym z kilku górskich regionów MAŁOPOLSKI...
Trzeba wspomnieć, że dawniej obszar ten zwano też ZAGÓRZEM – w odróżnieniu od PODHALA, zapewne także od określenia pochodzenia nazwy ZAGÓRZAN - wprowadzonej do literatury przez Wincentego POLA, w jego znanym dziele pt. „Etnografia północnych stoków Karpat”:
„…Stąd też czy się zbliżamy do ich posad od Tatrów i Nowotarskiej doliny, czy od równin Wisły i Polskiego Beskidu zawsze legły ich osady za górą, przeto bywają Zagórzanami nazywani...”
...Przypomnę jeszcze co o znanym z przeszłości tzw. „dominium PORĘBA WIELKA – MSZANA DOLNA” pisał m.in. dr Sebastian FLIZAK (zobacz też:
zakładka „ETNOGRAFOWIE” - http://www.maciejczak.rmt.pl/p6.html)
Dr Sebastian FLIZAK -
"...Opinia publiczna, nie poinformowana należycie, zalicza ORKANA do poetów podhalańskich, uważając jego bliższą ojczyznę za część Podhala, tylko mniej znaną, którą dopiero On odkrył światu, jak CHAŁUBIŃSKI – ZAKOPANE.
To zapatrywanie jest błędne (!). Rodzinna wieś poety PORĘBA WIELKA i te wszystkie, które wraz z nią stanowiły w przeszłości dominium PORĘBA WIELKA – MSZANA DOLNA, do Podhala nie należą ani geograficznie, ani językowo, ani etnicznie...
...Góralszczyzna porębska, położona w dorzeczu Mszanki, wiązała się gospodarczo i kulturalnie z MSZANĄ DOLNĄ, luźniej z NOWYM TARGIEM, od którego była odseparowana trudnym do przebycia grzbietem górskim i stanowiła zawsze jednolitą i zwartą całość etniczną, wybitnie się różniącą od Podhala."...
* * *
|
